Haber: Furkan Tokaç
SATSO Kültür Komisyonu ve Yayın Kurulu’nun katkılarıyla Doç. Dr. Murat Ertürk tarafından kaleme alınan ve Değişim Kitabevi tarafından basılan “Sakarya’nın Harfleri” kitabının lansmanı ve kitapta yer alan eserlerden oluşan sergi, yoğun katılımla gerçekleştirildi. Kitap Sakarya’da 1940–1990 yılları arasında fırça tabelacılığıyla kente iz bırakmış 48 tabela ressamının hikâyelerini ve çalışmalarını gün yüzüne çıkarıyor.
425 sayfalık kitap, Sakarya’da 1940–1990 yılları arasında fırça tabelacılığıyla kente iz bırakmış 48 tabela ressamının hikâyelerini ve çalışmalarını gün yüzüne çıkarıyor. Kitapta ayrıca, ticari sanatın tarihsel ve kültürel bağlamına da ışık tutuluyor.
Osmanlı döneminden bugüne uzanan bu zanaatkârlık geleneği, çarşı ressamlarından dükkân tabelalarına, at arabası süslemelerinden sinema afişlerine kadar geniş bir yelpazede günlük yaşamın estetik dokusunu oluşturmuş. Böylece kent sokakları adeta bir “açık hava galerisi”ne dönüşmüş; ustalar, yanlarında yetiştirdikleri çıraklarla bu sanatı kuşaktan kuşağa aktarmış.
DOÇ. DR. MURAT ERTÜRK: BU KİTAPTA YOK OLAN BİR GELENEĞE SAHİP ÇIKMAK İSTEDİK
Kitabın yazarı Doç. Dr. Murat Ertürk lansmanda yaptığı konuşmasında kitabın ortaya çıkış hikayesini şu ifadelerle anlattı:
“2017’de Uzun Çarşı’da gördüğüm imzalı bir tabela beni bu araştırmaya yönlendirdi. Yıllar süren saha çalışmaları sonunda onlarca görüşme yaptık, Sakarya sokaklarında on binlerce adım attık. 48 tabela ressamının özgeçmişini ve eserlerini kayıt altına aldık. 1990’lardan sonra bu meslek kayboldu, ama sadece bir meslek değil; bir sanat, bir gelenek de yok oldu. Bu kitapla bu geleneğe sahip çıkmak istedik.”
SATSO BAŞKANI AKGÜN ALTUĞ: BUNLAR SADECE BİRER TABELA DEĞİL, ŞEHRİN RUHUNU TAŞIYAN BİRER HAFIZA
SATSO Başkanı Akgün Altuğ ise kitabın kente kültürel miras olarak katkı sunduğunu vurgulayarak, “Ecdadımızdan bu yana üretim ve ustalık sadece geçim kaynağı değil, aynı zamanda iyilik, dürüstlük ve kültürel kimlik aktarımının da aracıdır. Sakarya’nın Harfleri kitabında, zanaatkârlarımızın fırçalarıyla şehrin sokaklarına ve dükkanlarına bıraktıkları imzaları görüyoruz. Bu, sadece bir tabela değil; şehrin ruhunu taşıyan bir hafıza” dedi.
Lansman kapsamında, kitapta yer alan eserlerden oluşan bir sergi de SATSO fuaye alanında katılımcıların beğenisine sunuldu. Ayrıca, geçmişte tabela ressamlığı yapan bazı ustalar da törende söz alarak mesleğin inceliklerini ve yaşadıkları deneyimleri paylaştı.
KİTAP İKİ BÖLÜMDEN OLUŞUYOR
Kitabın ilk bölümünde, Sakarya’daki tabela ressamlarının yakınları ve tanıklarla yapılan sözlü görüşmelere yer veriliyor. Bu bölüm, kuşaklar arası bilgi aktarımını ve harfleme ile resimleme geleneğinin tasarım ve reklama nasıl zemin hazırladığını ortaya koyuyor.
İkinci bölümde ise araştırma kapsamında fotoğraflanan tabela ve yazılar altı başlık altında toplanıyor: Ünvan Levhaları, Dükkan Tabelaları ve Cam Yazıları, Bina İsimlikleri, Sanayi Bölgesindeki Fırça Yazılar, Uyarı ve Bilgilendirme Levhaları ile Duvar Yazıları.
